Het Duitse pausbezoek: een eerste balans

Van 22 tot 26 september was paus Benedictus XVI op bezoek in Duitsland. De Duitse jezuïet Bernd Hagenkord maakt een eerste balans op: het bezoek zal nog enige tijd nazinderen, ook al ging de paus nauwelijks in op actuele zaken als misbruik en kerkpolitiek.

Vanaf de eerste dag, als bondspresident Wulff Benedictus XVI ontvangt en meer pastorale barmhartigheid vraagt voor gescheiden mensen die opnieuw getrouwd zijn – een groep waartoe de president zelf behoort – is er die spanning: nu zal hij toch de belangrijke antwoorden geven. Het illustreert de hoge verwachtingen aan dit bezoek, terwijl de paus van zijn kant uitdrukkelijk koos om het geloof als thema de meeste aandacht te geven.

De rede voor de Duitse bondsdag was heel filosofisch, soms abstract. "Waar liggen de ankers van wetten en rechtspraak? Het recht moet de macht in bedwang houden, anders zou er een onrechtstaat ontstaan." De Groenen waren opgetogen over de indirecte steun aan hun adres, omdat zij gevoelig maken voor de hartslag van de planeet – zo meende de paus. Hij pleitte ervoor dat een wijs milieubeleid het wint van het zuivere functionele denken over de beschikbare middelen en grondstoffen. Ik volgde de toespraak in het Olympiastadion, waar de mis gevierd zou worden en waar de rede op grote schermen gevolgd kon worden. Je kon een speld horen vallen. Men was werkelijk benieuwd naar wat de paus Duitsland was komen zeggen.

Oecumene

Bij zijn ontmoetingen met joden en moslims spreekt de paus telkens groot respect uit voor andere godsdiensten. Zijn uitspraak dat "het heil van de joden komt" is theologisch van grote betekenis. In de achttien toespraken is misschien de aandacht voor moslims wat bescheiden gebleven, dat wel.

Teleurstelling in de oecumenische beweging: men had meer toenadering en openheid verwacht. Misschien was dat teveel verwachting in een oecumenische situatie die in Duitsland anders is dan elders. De paus benadrukte wel de gemeenschappelijke grondslag: eenheid moet groeien uit ons geloof. "Dat kun je niet met een besluit veranderen, dat vergt een pijnlijk groeiproces."

In Erfurt heeft de paus de christenen geprezen die ook in de tijd van de DDR trouw bleven aan hun belijdenis, zo moeilijk als dat soms was in hun privé-leven. De paus verbreedde de lof naar allen toe, die vandaag ook onder moeilijke omstandigheden christen willen blijven. Het geloof kan in gevaar gebracht worden, niet alleen in situaties van dictatuur. Dat is geen geschiedenis, maar actualiteit.

Klerikalisme

Bij zijn ontmoeting met seminaristen was opmerkelijk dat de paus bij zijn uitspraak “Wij zijn kerk” een toelichting gaf die er niet om loog: “Schat jezelf niet zo hoog in.” Het was te verstaan als een waarschuwing tegen klerikalisme. Of je leek bent of tot de clerus behoort, voor allen geldt dat het gaat om het geloof en de realisering daarvan. In principe was het zijn thema voor het hele pausbezoek: hij wilde over God spreken en dat als belangrijkste naar voren halen. Hij vond dat belangrijker dan bepaalde thema’s die steeds terugkeren, maar wel in de openbare belangstelling hoog scoren.

Een voorbeeld daarvan en een wat ongelukkige manier om dat toch ter sprake te brengen was de ontmoeting met jongeren. Voorafgaand aan de komst van de paus was hen gevraagd om met opheffen van rode of groene ballonnen hun mening te geven over de (grotere) rol van vrouwen in de katholieke kerk, dat homoseksualiteit geen zonde is en meer kerkpolitieke thema’s. Het was in tegenspraak met de sfeer van de ontmoeting, die onder meer met een lichtceremonie het engagement van de jongeren toonde, hetgeen de paus in hen bevestigde: "Wat jullie doen is goed; blijf die kracht vasthouden."

Vertaling en bewerking: Ben Frie SJ.

Print
Print

0 reacties

Voeg een reactie toe

Vul in het veld hieronder de tekst van de afbeelding in:

Ignis Webmagazine extra informatie

Aanmelden nieuwsbrief

Blijf op de hoogte met onze tweewekelijkse nieuwsbrief per e-mail.

Gerelateerde artikelen

Toon artikel 'Treffende antwoorden op heikele vragen'

Treffende antwoorden op heikele vragen

23 juni 2011 Frans Kurris SJ

De Duitse journalist Peter Seewald voerde lange, diepgravende gesprekken met paus Benedictus XVI. Het boek ‘Licht van de wereld’ is dankzij die interviewvorm verrassend en (meestal) verhelderend. Een bespreking.

Toon artikel 'De paus en condooms: een koerswijziging?'

De paus en condooms: een koerswijziging?

15 december 2010 Anthony Egan SJ

Nu het stof van de controverse is neergedaald, zet de Zuid-Afrikaanse jezuïet Anthony Egan de feiten op een rijtje. Is de paus nu wel of niet van mening veranderd over het gebruik van condooms? In hoofdlijnen niet, meent Egan - maar een subtiele verschuiving van perspectief doet een glasnost vermoeden.

Toon artikel 'Europa: Wat vindt de Paus?'

Europa: Wat vindt de Paus?

21 januari 2010 James Corkery SJ

De Ierse theoloog James Corkery beschrijft hoe Paus Benedictus denkt over Europa: als de rede zich losmaakt van het geloof graaft ze haar eigen graf.

Kerk & Religie

Toon artikel 'Gay Pride: een schreeuw om aandacht?'

Gay Pride: een schreeuw om aandacht?

21 juli 2014 Jos Moons SJ

Blote basten op de Amsterdamse grachten: smakeloos en plat? Misschien, maar kerk en samenleving doen er toch goed aan te luisteren naar wat er écht met de homo-manifestatie Gay Pride gezegd wordt.

Toon artikel 'Geloofstwist met de botte bijl'

Geloofstwist met de botte bijl

11 juli 2014 Dries van den Akker SJ

In vlijmscherpe pamfletten en spotprenten verketterden de ‘Roomsen’ en de Reformatoren elkaar in de 17e eeuw. Bladerend in een lijvige studie naar de rol van jezuïeten in die pennenstrijd, dringt zich de vraag op: waar maakten ze zich zo druk om?

Toon artikel 'MAG+S 2014: Een kans op herbronning'

MAG+S 2014: Een kans op herbronning

4 juli 2014 Anton de Wit

MAG+S begon als voorprogramma van de Wereldjongerendagen. Dit jaar komt het ignatiaans jongerenevenement op eigen benen te staan, met programma’s in Dublin en Boedapest. De Belgische MAG+S-routinier Pascal Calu vertelt over zijn ervaringen en verwachtingen.

Meer artikelen

Reportage

Toon artikel 'Cultuur van vrede'

Cultuur van vrede

25 juni 2014 Jan Peters SJ

In het door oorlogsgeweld getekende Sarajevo werd eerder deze maand een internationale vredesbijeenkomst gehouden. Wat kunnen en willen we echt doen om een oorlogssituatie te beëindigen en vrede dichterbij te brengen?

Toon artikel '(G)een feest voor vluchtelingen'

(G)een feest voor vluchtelingen

20 juni 2014 Nathalie Salazar Medina

Terugkeren naar een onveilig thuisland of als een gevangene leven in een ongastvrij gastland? Dat is de onmogelijke keuze waar duizenden vluchtelingen in ons land voor staan. Op Wereldvluchtelingendag een kijkje achter de schermen van onze asielzoekersbureaucratie.

Toon artikel 'Een school waar muziek inzit'

Een school waar muziek inzit

30 mei 2014 Guido Dierickx SJ

Een schoolkoor dat volle zalen trekt met muzikaal veeleisende programma’s… Hoe is dat mogelijk? Guido Dierickx onthult het geheim van het Vlaamse Xaveriuscollege.

Meer artikelen